Kaat van Stralen: ‘Het is alsof ik de vuurlinie open op mezelf: ik sta vrij, schiet maar’

Ze zit op de bijrijdersstoel van een auto, onderweg naar Bergen op Zoom, waar ze vanavond een show geeft. Het is gisteren laat geworden en Kaat heeft een kater. Dit gesprek was haar even ontschoten, maar twintig minuten later verschijnt ze alsnog in de videocall. Wat mij betreft de perfecte omstandigheden voor een interview met de frontvrouw van de Vlaamse genre-overschrijdende punkband Kaat van Stralen.

Het afgelopen jaar is Kaat van Stralen behoorlijk ontploft. Ze won met haar band in 2025 De Nieuwe Lichting van Studio Brussel met debuutsingle ‘Stop Met Wenen’ en speelde vervolgens op talloze festivals in Nederland en België. "We gingen ineens van 0 naar 100, dat is heel gek om mee te maken. Ik denk dat iedereen die dat zou meemaken wel een beetje weirded out zou zijn. Je moet dankbaar zijn en het cool vinden dat je dat mag doen, maar tegelijkertijd moet je alles ook kunnen bolwerken."

Dat succes kwam niet volledig uit de lucht vallen. "Met De Nieuwe Lichting dachten wij met de band: het kan weleens gebeuren dat we erbij zijn. Hoe we dan zo zijn ontploft, is aan de ene kant geluk, maar ook echt te danken aan dat we zo hard werken en enorm ons best doen om ergens te komen. Als de sterren dan ineens goed staan, moet je die kans pakken. Mijn leven is de laatste twee jaar volledig Kaat van Stralen geworden. Ik heb bijna niets anders gedaan."

Bijna een jaar geleden, midden in de storm van bekender worden, vertelde Kaat in een interview met 3voor12 dat ze nog weleens dichtklapte wanneer technici in poppodia alleen met haar mannelijke bandgenoten communiceerden. Wanneer haar geluidsmonitor niet naar wens stond, zei ze er soms liever niets van. Inmiddels is dat anders. 

"Hoewel de industrie zelf nog niet is veranderd, trek ik mijn bek nu echt wel open. Met de professionalisering van Kaat van Stralen werd ik ook mondiger. Je komt in grotere podia en krijgt door hoe alles werkt. Ik laat niet meer met mij sollen, snapte?" Ze heeft de industrie leren kennen en ziet naar eigen zeggen steeds beter hoe fucked up die is. 

"Er is nog steeds een heel groot verschil tussen hoe mannelijke en vrouwelijke artiesten behandeld worden. Als ik met bepaalde managers of bazen van podia moet netwerken, dan merk ik het direct. Je wordt minder serieus genomen en daar verandert tot nu toe niet veel aan." Toch is er ook beweging: "Ik heb wel echt het gevoel dat vrouwen in de industrie zich daartegen aan het organiseren zijn. We praten onderling. Het leeft, en dat is goed."

Debuutsingle ‘Stop Met Wenen’ gaat over gevoelens mogen voelen en ruimte innemen. Iets wat voor Kaat niet altijd vanzelfsprekend is geweest. "Vroeger dacht ik: ik moet doen wat mijn broer en mijn papa doen, zodat ik serieus genomen word. Het is cooler om het niet te doen, je gevoelens laten zien. Als je als meisje de enige bent die niet huilt, dan ben je de coole. Dat is fucked up, maar het is zo."

Is muziek maken niet de perfecte manier om daartegenin te gaan? "Misschien, onbewust, al heb ik dat nooit zo bedacht. In mijn kleine muzikantenhartje ben ik gewoon een jong meisje dat wil zingen. Ik heb nooit gedacht: ik ga dit doen omdat het punk is. Maar het is natuurlijk wel een wisselwerking."

Frontvrouw van een punkband zijn betekent bovendien niet dat het haar altijd makkelijk afgaat om die ruimte in te nemen. Zeker niet in haar eigen stad. "Over twee weken speel ik in mijn thuisstad en ik heb tegen een vriendin gezegd: 'ik weet eigenlijk niet of ik dat wel wil'. Die ruimte innemen in een stad waar ik heel veel mensen ken, ben opgegroeid, veel heb meegemaakt, gepest ben geweest. Het is aan de ene kant: oké fuck you, anarchisme, punk! Maar ik kom mezelf dan ook wel heel erg tegen."

"Ik denk dat een deel in mij daar nooit echt graag gaat zijn, en dat daar spelen heel kwetsbaar voelt. Alsof ik de vuurlinie open op mezelf: ik sta vrij, schiet maar. Dat voelt een beetje weird. Ik heb soms slechte dagen en dan is het een supergroot werk om mezelf dat podium op te sleuren en een beetje theater te spelen. Het is echt niet vanzelfsprekend en makkelijk om die ruimte in te nemen." 

Tegelijkertijd vindt ze juist dat theater leuk. "Het voelt soms ook als een rol die ik moet neerzetten. Elk nummer heeft een ander typetje of personage en ik vind het fijn om daarin te springen."

Misschien is dat ook waarom Kaat van Stralen zich niet zo makkelijk laat vastpinnen op één genre. Haar muziek wordt weleens in het kleinkunsthokje gestopt, maar hier identificeert ze zich niet helemaal meer mee, al begrijpt ze waar die associatie vandaan komt. "De teksten zijn sprekend, elk nummer is een klein verhaaltje. Dat is iets waar kleinkunst mee geassocieerd wordt. Er is veel Vlaamstalige pop of alternative rock en ik denk dat wat we met Kaat van Stralen doen speciaal is. Dat is de reden dat het zo bekend is geworden in Vlaanderen, omdat het iets heel nieuws was." 

In Nederland lijkt het publiek er makkelijker in mee te gaan. "Daar ben je al veel meer onderdeel van een traditie. Het is er niet nieuw. Ik denk dat ik daarom in Nederland ook goed ontvangen werd, omdat mensen het meer gewend zijn. In Vlaanderen moeten we harder werken om harten te veroveren. Vlaamse mensen zijn preuts, hè!", lacht ze. "Natuurlijk, iedere plek heeft zijn eigen hoedanigheid, maar het is echt een groot verschil met Nederland. Bij ons kijken ze met grote ogen: wat is dit?"

Het cliché van de gereserveerde Vlaming tegenover de nuchtere Nederlander lijkt hier dus niet helemaal uit de lucht gegrepen, maar haar muziek wordt ook in Vlaanderen goed opgepikt. "Zeker, door de juiste mensen, maar echt niet door iedereen. Maar als je iets anders doet, moet je dat erbij nemen. Natuurlijk vind ik dat soms moeilijk, de ene dag meer dan de andere, maar aan het einde van de dag doe ik wat ik graag doe samen met drie van mijn beste vrienden."

Die vrienden zijn een belangrijk onderdeel van het geluid. "Een grote reden dat Kaat van Stralen zo goed werkt, is de gasten waarmee ik samen speel, omdat het goede muzikanten zijn, maar ook omdat ze in verschillende genres durven te schrijven en zich niet willen vastpinnen op één ding. En omdat ze zich ook geen klote aantrekken van hoe dingen worden ontvangen."

Een ‘je-m’en-fous-attitude’ noemt ze het, wat iets betekent als: ‘het kan me niet schelen.’ Zelf weet ze ook wel waar haar kracht ligt. "Ik denk dat ik best goed ben in schrijven. Niet crazy of zo, maar ik kan wel een pakske schrijven. Ja, voilà." Dat schrijven ontstaat meestal zonder vast plan. "Ik ben een impulsschrijver. Vaak komt er een gedachte of een zin in mijn hoofd op en dan begin ik daarop te associëren. Er is altijd wel een duidelijk thema." Ze pauzeert: "Sorry, ik ben de vraag kwijt."

Brengt het je ook weleens bij onderwerpen waarvan je denkt: als ik dit aansnijd, ga ik gezeik krijgen? "Ja, natuurlijk, maar ik ben een vrouw, dus ik krijg altijd gezeik." Ze lacht. "Ik kan zeggen: hey, de bomen zijn groen! En mensen zeggen: what the fuck is uw probleem? Dus ik probeer me daar minder van aan te trekken. Jezelf censureren als kunstenaar werkt niet, want het gaat er altijd op de een of andere manier uit moeten. Anders gaat je kunst alleen maar pijn doen."

Kaat censureert zichzelf niet. Ook niet wanneer het gesprek op Ed Sheeran komt, nadat Macklemore onlangs uit diens tour werd geschrapt vanwege pro-Palestijnse uitspraken. "Die man is zotrijk en dat is eigenlijk wat me het meeste stoort. Hij heeft er niets mee te verliezen om Macklemore op zijn tour te houden en zich uit te spreken over dingen, maar hij kiest ervoor om het niet te doen. Om nog meer geld bij te houden. Daarbij: zijn fake excuses van een teleprompter afgelezen? Er gaan kinderen dood en jij kunt niet van je blad loskomen? Slaat op niks, totaal absurd."

Duidelijke taal. Terug naar Kaat. Er komt een album aan. "Oktober 2027 komt-ie uit, normaal gezien, als alles goed gaat. We zijn net vijf dagen naar Frankrijk geweest om volop te schrijven en keihard te maken." Het wordt een logisch vervolg op de EP Vieze Vlinder, maar met een iets ander accent, legt ze uit. "Meer live en minder elektronisch. Een goede mix daarin vinden is mijn favoriete ding om te doen."

Eerst wacht nog de afsluiter van de Vieze Vlindertour, op 26 november in Effenaar. "We vinden het heel belangrijk om dat op een coole manier te doen. Dat gaat wel met veel toeters en bellen zijn." Een passend einde van een jaar waarin Kaat van Stralen ontplofte, mondiger werd, lawaai maakte en zich steeds minder aantrok van wie daar iets van vond.